Nieme porozumienie
Pochwycił on tajemnicę niemego porozumienia się twórcy z otoczeniem, tajemnicę, której błahe na oko drogi i środki rozebrać się i ująć miarą sądu nie dadzą, niedostępne bezpośredniemu ocenieniu, wymykają się bliższej analizie. Tajemnica ta, polegająca na skupieniu w drobiazgowym rysie jakichś
olbrzymich motywów, jest dzieckiem naszego wieku, kapryśnego, nerwowego, zrodzonego z miliona nieokreślonych uczuć, chęci, nie spełnionych dążeń i pragnień, znali ją w poezji Heine, w muzyce Chopin - w malarstwie pochwycił ją Grottger>.
Słowa te są głęboko psychologicznymi - ocenia Żeromski. - Twierdzę to na podstawie wrażeń, jakich doznawałem patrząc na kopie obrazów Grottgera, pomieszczonych dawniej w
Kiedy Konopnicka zaczęła się interesować "poezją Grottgerowskiego ołówka"?
Szczegóły jej biografii mówią o przejawach zarówno swoistego kultu wobec twórczości Grottgera, jak i o tym, że szukała śladów upamiętniających jego biografię. Trafiła prawdopodobnie również do najbliższych Grottgera, gdyż nazwisko jej było - jak podają biografiści "Arthura i Wandy" - w pamiątkowej księdze przechowywanej przez Wandę Monne, narzeczoną Grottgera.14 W "Notatach" L. S. Korotyńskiego1S, który pierwszy badał ślady tych zainteresowań w życiu i twórczości poetki, znajdujemy następujący fragment:
"Kto był u M[arii] K[onopnickiej] w mieszkaniu przy ul. Hożej [teraz nr 72] lub na Wiejskiej, we Frascati, ten spostrzegał albumiki
Z kolei, w następnym cytowanym przez Korotyńskiego liście z dn. 3 VII 91 (mieszkanie przy Florastrasse 52) wzmianka:
"Na drzwiach mapa Polski, na obiciu, szpilkami przytwierdzony
Najbardziej jednak charakterystyczne wyznanie poetki znajdujemy w liście do stryja 16, ze względu nie tylko na adresata, treść, ale i na datę roczną: 1886, upamiętniającą ukazanie się w "Tygodniku Ilustrowanym" tekstu do "Litua-nii". W tym samym czasie -jak wynika z tego listu - odwiedziła Konopnicka na cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie grób Artura Grottgera.
